همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: فر یا صاف بودن موهای ما معمولا از بدو تولد یا نهایتا ماههای ابتدای زندگیمان مشخص میشود و سالهاست که میدانیم این موضوع نه دلایل بیرونی بلکه جنبه ژنتیکی دارد. پژوهشهای علمی نشان میدهد داستان موهای فر و صاف از جایی بسیار عمیقیعنی فولیکولهای کوچکی که زیر پوست سر قرار گرفتهاند، آغاز میشود، اما چه فرقی بین فولیکولهای افراد موفرفری و موصاف وجود دارد؟
در سال ۲۰۰۵، گروهی از دانشمندان با بررسی دقیق فولیکولهای موی انسان دریافتند که موهای فر، پیش از آنکه از پوست سر بیرون بیایند، شکل پیچخورده خود را در همان محیط رشد اولیه پیدا میکنند. نتیجه این بررسی نشان داد که ویژگی اصلی مو، یعنی صاف یا فر بودن، تا حد زیادی در ساختار فولیکول مو برنامهریزی شده است.
هر تار مو درون یک فولیکول زیر پوست ساخته میشود و سپس از منافذ پوست خارج میشود. اگر فولیکول حالتی عمودی و متقارن داشته باشد، تار مو نیز معمولا صاف رشد میکند، اما اگر فولیکول خمیده باشد، مانند قالبی که یک مسیر منحنی ایجاد میکند، تار موی تازه شکلگرفته نیز حالت موجدار یا فر پیدا خواهد کرد.
دانشمندان معتقدند یکی از دلایل ایجاد فر در مو، تفاوت عملکرد سلولها در دو طرف فولیکول است. سلولهای یک سمت ممکن است با سرعت متفاوتی تقسیم و بالغ شوند و همین موضوع باعث میشود ترکیب کراتین و دیگر مواد سازنده تار مو در همه قسمتها یکسان نباشد. نتیجه این فرآیند، ایجاد تار مویی نامتقارن است که تمایل بیشتری به پیچ خوردن در یک جهت دارد.
در مقابل، فولیکول موهای صاف معمولا ساختاری متقارنتر دارند و تار مو نیز بدون انحنا رشد میکند. به همین دلیل، وقتی مو از پوست سر خارج میشود، شکل اولیه خود را حفظ میکند؛ زیرا سلولهای آن دیگر زنده نیستند و تقسیم و تغییر نمیکنند و آنچه باقی میماند، رشتهای از پروتئین کراتین است که شکل دوران رشد خود را حفظ کرده است.
بیشتر بخوانید:
- محاسبات جالب بدن انسان | چند ساعت خوابیدن میتواند یک بیخوابی چندروزه را جبران کند؟
- پژوهش جدید؛ سفیدی چشم یکی از عوامل موفقیت اجتماعی انسان بوده است
- پشت پرده زندگی دوقلوها | واقعیتی که بسیاری از والدین نمیدانند
- خوابگردی؛ نقصی در مغز یا یادگاری از گذشته؟
ژنتیک نیز نقش مهمی در این فرآیند دارد. ساختار فولیکول مو تا حد زیادی ارثی است و به همین دلیل افراد اغلب ویژگیهای موهای خود را از اعضای خانواده به ارث میبرند. با این حال، دانشمندان تأکید میکنند تقسیمبندی موها بر اساس نژاد، به هیچ عنوان علمی نیست؛ زیرا در همه جمعیتهای انسانی، طیفی از انواع مو وجود دارد و فقط فراوانی برخی الگوهای فر در گروههای ژنتیکی مختلف بیشتر دیده میشود.
اما پرسش بزرگتر همچنان باقی است: چرا انسانها در طول تکامل، انواع مختلف فولیکول مو را پیدا کردند؟ یکی از نظریههای مطرح این است که موهای سر به خنک نگه داشتن بدن کمک میکنند. در آزمایشی در سال ۲۰۲۳، پژوهشگران با استفاده از یک آدمک حرارتی دریافتند که پوشاندن سر با کلاهگیس موی انسان، میزان جذب گرما را کاهش میدهد و موهای فر بیشترین توانایی را در محافظت از سر در برابر تابش خورشید دارند.
با وجود این یافتهها، دانشمندان هنوز بسیاری از رازهای مربوط به تکامل مو را حل نکردهاند و بررسی منشأ پیچوتابهای کوچک روی سر انسان همچنان ادامه دارد.
نظر شما